Uderz w stół, a nożyce się odezwą. Dlaczego prawica tak gwałtownie reaguje na słowa o zamachowcu z Krakowa?

Uderz w stół, a nożyce się odezwą

Tragedia w Krakowie wymaga od wszystkich odpowiedzialnych ludzi powagi, ciszy i szacunku dla cierpienia ofiar. Gdy na Rynku Głównym giną niewinni ludzie, priorytetem państwa musi być rzetelne wyjaśnienie przyczyn zbrodni, ochrona obywateli oraz wsparcie dla poszkodowanych. Nie ma w takim momencie miejsca na zamiatanie faktów pod dywan, ale nie powinno być też miejsca na polityczne awantury.

Tymczasem reakcja prawicy na pierwsze komunikaty służb stała się podręcznikowym dowodem prawdziwości starego przysłowia: uderz w stół, a nożyce się odezwą. Podczas sobotniej konferencji prasowej minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński przekazał opinii publicznej wstępne hipotezy operacyjne policji i prokuratury:

„Wszystko wskazuje na to, że sprawca miał poglądy bardzo, bardzo radykalne. Wszystko wskazuje na to, że zafascynowany był ideologiami skrajnie prawicowymi.”

– Marcin Kierwiński, szef MSWiA (konferencja w Krakowie)

Była to informacja o kierunkach śledztwa, a nie ostateczny wyrok sądowy. Reakcja polityków opozycji była jednak natychmiastowa i nieproporcjonalnie ostra. Prezes Jarosław Kaczyński publicznie zarzucił ministrowi „ordynarne kłamstwo” i próbę upolityczniania dramatu. Europosłanka Ewa Zajączkowska-Hernik mówiła o „obrzydliwym żerowaniu”, a w przestrzeni internetowej zaczęto kolportować sfingowane przez sztuczną inteligencję grafiki mające skompromitować szefa resortu. W dniach żałoby narodowej taki spektakl budzi głęboki niesmak.

Osobiste urazy czy strach przed radykałami?

Warto zadać elementarne pytanie o mechanizm tej reakcji: kto w demokratycznym państwie ma powód, by czuć się osobiście spoliczkowany, gdy minister mówi o „fascynacji ideologiami skrajnie prawicowymi”? Odpowiedź jest jasna: wyłącznie ten, kto z takimi ideologiami sam podświadomie się utożsamia.

Gdyby śledczy poinformowali, że zamachowiec był zafascynowany fanatyzmem religijnym albo lewicowym anarchizmem, czy ktokolwiek na umiarkowanej scenie politycznej protestowałby, twierdząc, że to atak na ludzi wierzących albo obrońców praw pracowniczych? Oczywiście, że nie. Dlaczego więc na wzmiankę o skrajnej prawicy politycy PiS reagują tak, jakby ktoś wyczytał z nazwiska ich własnych posłów?

Czy Jarosław Kaczyński i jego współpracownicy naprawdę uważają swoje ugrupowanie za skrajną prawicę? A może za tą nerwowością kryje się czysta kalkulacja wyborcza – strach, że Grzegorz Braun i radykalne skrzydło Konfederacji wykorzystają tę sytuację, by zarzucić Nowogrodzkiej brak lojalności wobec prawicowego elektoratu? PiS od dawna toczy bezwzględną walkę o głosy zradykalizowanych wyborców. Jednak obrona politycznego zaplecza w chwili, gdy kraj przeżywa narodową tragedię, jest postawą skrajnie nieodpowiedzialną.

Książkowy elementarz: czym w nauce jest skrajna prawica

Aby przeciąć demagogię i ucieczkę od faktów, przypomnijmy fundamentalną wiedzę z zakresu politologii. Pojęcie skrajnej prawicy to nie jest publicystyczna obelga. To ściśle zdefiniowane zjawisko ustrojowe i społeczne.

KSIĄŻKOWE WYZNACZNIKI SKRAJNEJ PRAWICY W NAUKACH POLITYCZNYCH

• Ultranacjonalizm i ksenofobia. Dzielenie obywateli według kryteriów pochodzenia, wykluczanie mniejszości i agresywny szowinizm.

• Autorytaryzm i negacja państwa prawa. Odrzucenie trójpodziału władzy, podważanie niezawisłości sądów i dążenie do monopolu władzy.

• Afirmacja przemocy i kult siły. Inspiracje historycznym faszyzmem, militaryzacja języka politycznego i legitymizowanie agresji fizycznej.

• Dehumanizacja przeciwników politycznych. Odbieranie oponentom prawa do patriotyzmu, traktowanie ich nie jak konkurentów, lecz jak wrogów ojczyzny. 

Skoro politycy opozycji biorą określenie „skrajna prawica” tak głęboko do siebie, niech sami odpowiedzą przed opinią publiczną: z którym z powyższych punktów czują tak silną więź? Czy z latami politycznego podporządkowywania wymiaru sprawiedliwości przez neo-KRS i upolityczniony TK? Czy z przymykaniem oczu na skrajne hasła podczas demonstracji? Czy z językiem radykalnego wykluczenia, który przez osiem lat sączył się z rządowych mediów?

Czas na powagę i odpowiedzialność za słowo

W wywiadzie dla stacji TVN24 minister Marcin Kierwiński przypomniał o konstytucyjnej roli organów ścigania:

„Rolą służb i rolą ministra jest badanie każdego tropu bez politycznych tabu. Nie pozwolę na to, by politycy opozycji kneblowali usta śledczym tylko dlatego, że jakiś wątek jest dla nich niewygodny wizerunkowo.”

– Marcin Kierwiński w programie „Fakty po Faktach”

 To twarde, ale jedyne słuszne stanowisko. Zadaniem prokuratury i policji jest bezwzględne zbadanie każdego wątku: zabezpieczonych w mieszkaniu sprawcy materiałów, jego aktywności w sieci i motywacji, które doprowadziły do zbrodni. Państwo nie może zamykać oczu na zjawisko internetowej radykalizacji i ekstremizmu tylko po to, by oszczędzić dyskomfortu jakiejkolwiek partii politycznej.

Żałoba narodowa to czas skupienia, empatii i solidarności z poszkodowanymi. Ale żałoba to również czas odwagi w nazywaniu zagrożeń po imieniu. Prawica, która w pierwszych godzinach po tragedii wybrała partyjną agresję zamiast powagi, wystawiła sobie smutne świadectwo. Zasada „uderz w stół, a nożyce się odezwą” sprawdziła się po raz kolejny. Zamiast rzucać gromy na ministrów i śledczych, liderzy opozycji powinni zamilknąć, spojrzeć w lustro i zastanowić się, do czego prowadzi hodowanie radykalizmu na własnym politycznym zapleczu.